Remembering Yücel Çakmaklı (1937-2009)

• 

  Remembering Yücel Çakmaklı 
  the 'Milli' Director of Turkish Cinema
• 
  
• (b. 1937, Bolvadin, Afyonkarahisar, Türkiye - 
  d.
  23 August 2009 İstanbul 
  Türkiye)

After undergoing bypass and heart valve surgery, Çakmaklı was admitted to intensive care and passed away on August 23, 2009, and was buried in Zincirlikuyu Cemetery.

Seventeen years have passed since the death of Yücel Çakmaklı, the director, producer, and screenwriter who developed a national language in Turkish cinema and pioneered the "national cinema" movement.

Born in Afyonkarahisar in 1937, Çakmaklı graduated from Istanbul University's Institute of Journalism and began writing film articles for the Yeni İstanbul Newspaper. Starting his career as an assistant director at Erman Film Studios, he worked with names such as Osman Seden and Orhan Aksoy and contributed to nearly 50 films.

In the same year, Çakmaklı directed his first documentary film, "Kabe Yolları" (Roads to the Kaaba), and founded Elif Film company in 1969. Following his first feature film, "Birleşen Yollar" (United Paths), in 1970, he made films highlighting national and spiritual values, such as "Zehra," "Çile" (Suffering), and "Oğlum Osman" (My Son Osman). Yücel Çakmaklı defined this movement as "National Cinema" in an interview with Tohum magazine. Between 1975 and 1990, Çakmaklı continued his work within TRT (Turkish Radio and Television Corporation), becoming known for his 30-70 minute television films based on short stories. His films "Çok Sesli Bir Ölüm" (A Polyphonic Death) and "Çözülme" (Dissolution), adapted from the works of Rasim Özdenören, won awards at a television film competition in Prague. He also presented Necip Fazıl's "Bir Adam Yaratmak" (Creating a Man), previously adapted for the stage by Muhsin Ertuğrul, as a television series. His miniseries, "Kuruluş: Osmancık" (Establishment: Osmancık), created a great stir in Turkish cinema. 

Çakmaklı, whose work focusing on Ottoman history attracted attention among the films produced by TRT, adapted Tarık Buğra's novel into a television series in 1987, which was watched with great interest alongside famous names from Yeşilçam (Turkish film industry). His 1989 film "Minyeli Abdullah" reached over 500,000 viewers, becoming one of the most watched productions of its time. Due to his valuable contributions to Turkish cinema, Çakmaklı was honored with the State Superior Service Medal by the Turkish Grand National Assembly on July 10, 2008, and in the same year, he received the Lifetime Achievement Award from the Ministry of Culture and Tourism for his 50 years of contributions to cinema. 

With Elif Film, which he founded with Ali Osman Emirosmanoğlu in 1969, Çakmaklı brought an understanding to cinema that centered on national and spiritual values. By directing the film "Birleşen Yollar," adapted from Şule Yüksel Şenler's 1970 novel "Huzur Sokağı," Çakmaklı created one of the first important examples of this understanding in cinema. He solidified his place in film history with productions such as "Çile," "Zehra," "Diriliş," "Oğlum Osman," "Kızım Ayşe," and "Minyeli Abdullah." 

Çakmaklı, who also made a name for himself with his work at TRT between 1975 and 1990, left his mark on the television world with his literary adaptations. He brought Necip Fazıl Kısakürek's "Creating a Man" and Tarık Buğra's "The Little Master" and "The Foundation" to the screen. 

He particularly brought Ottoman history to television screens with the series "The Foundation: Osmancık," which aired in 1987. Nazif Tunç, President of the International Cinema Association and a director, speaking about Yücel Çakmaklı's influence on cinema, stated that Çakmaklı was one of the rare directors who could speak directly to his society through cinematic language. Tunç expressed that Çakmaklı displayed a courageous stance against the aspects of cinema that denied the realities and identity of the country. Describing the spirit of resistance that Çakmaklı brought to cinema, Tunç said that he reflected the nation's core characteristics, richness of faith, and wisdom in his films. Tunç emphasized that Çakmaklı's works, which created some of the greatest and most enduring productions in Turkish cinema and television history, are still valuable. 

Director Mesut Uçakan stated that Çakmaklı was the first to draw attention to national and religious values ​​in cinema and that he took a stance against the official ideology. Uçakan said that as young people who followed in Çakmaklı's footsteps, they are trying to strengthen this movement. He stated that the efforts to renew national cinema continued even after Çakmaklı's death, and that they brought national cinema back to the forefront with the establishment of the International Cinema Association. Uçakan said he believes that new generations, drawing strength from the past, will come to the future with new rebellions.

Türk sinemasının 'milli' yönetmeni Yücel Çakmaklı

Türk sinemasında milli bir dil geliştiren ve "milli sinema" akımına öncülük eden yönetmen, yapımcı ve senarist Yücel Çakmaklı'nın vefatının üzerinden 17 yıl geçti.

Çakmaklı, 1969'da Ali Osman Emirosmanoğlu ile kurduğu Elif Film'le, sinemada milli ve manevi değerleri merkeze alan bir anlayış kazandırdı. Şule Yüksel Şenler'in 1970 tarihli "Huzur Sokağı" romanından uyarladığı "Birleşen Yollar" filmini yöneterek, bu anlayışın sinemada önemli ilk örneklerinden birine imza atan Çakmaklı, "Çile", "Zehra", "Diriliş", "Oğlum Osman", "Kızım Ayşe" ve "Minyeli Abdullah" gibi yapımlarla sinema tarihindeki yerini sağlamlaştırdı.

1975-1990 yılları arasında TRT'deki çalışmalarıyla da adından söz ettiren Çakmaklı, edebiyat uyarlamalarıyla televizyon dünyasında iz bıraktı. Necip Fazıl Kısakürek'in "Bir Adam Yaratmak" ve Tarık Buğra'nın "Küçük Ağa" ile "Kuruluş" eserlerini ekrana taşıdı.

Özellikle 1987'de yayımlanan "Kuruluş: Osmancık" dizisiyle Osmanlı tarihini televizyon ekranlarına getirdi. Yücel Çakmaklı'nın sinemadaki etkisini anlatan Uluslararası Sinema Derneği Başkanı ve yönetmen Nazif Tunç, Çakmaklı'nın sinema dilini toplumuyla doğrudan konuşabilen nadir yönetmenlerden biri olduğunu belirtti. Tunç, Çakmaklı'nın, sinemanın memleket gerçeklerini ve kimliğini yadsıyan yönüne karşı cesur bir duruş sergilediğini ifade etti. Çakmaklı'nın sinemaya kattığı mücahit ruhunu anlatan Tunç, onun milletin öz karakterlerini, inanç zenginliğini ve irfanını filmlerinde yansıttığını söyledi. Tunç, Türk sinema ve televizyon tarihinin en büyük ve kalıcı yapımlarına imza atan Çakmaklı'nın çalışmalarının hala değerli olduğunu vurguladı.

Yönetmen Mesut Uçakan ise Çakmaklı'nın sinemada milli ve dini değerlere ilk dikkat çeken isim olduğunu belirtti ve resmi ideolojiye karşı bir duruş sergilediğini ifade etti. Uçakan, Çakmaklı'nın ardından gelen gençler olarak, bu hareketi güçlendirmeye çalıştıklarını dile getirdi. Çakmaklı'nın ölümünden sonra da milli sinemanın yenilenme çabalarının sürdüğünü ifade eden Uçakan, Uluslararası Sinema Derneği'nin kurulmasıyla milli sinemayı tekrar gündeme taşıdıklarını belirtti. Uçakan, geçmişten güç alan yeni nesillerin yeni başkaldırılarla geleceğine inandığını söyledi.

 1937'de Afyonkarahisar'da doğan Çakmaklı, İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsünden mezun olduktan sonra Yeni İstanbul Gazetesinde sinema yazıları yazmaya başladı. Erman Film Stüdyoları'nda yardımcı yönetmen olarak başlayan kariyerinde, Osman Seden ve Orhan Aksoy gibi isimlerle çalıştı ve 50'ye yakın filme katkıda bulundu.

Çakmaklı, aynı yıl "Kabe Yolları" adlı ilk belgesel filmini yönetti ve 1969'da Elif Film şirketini kurdu. 1970'de çektiği ilk uzun metrajlı filmi "Birleşen Yollar"ın ardından, "Zehra", "Çile" ve "Oğlum Osman" gibi milli ve manevi değerleri öne çıkaran filmler yaptı. Yücel Çakmaklı, bu akımı Tohum dergisine verdiği bir demeçte "Milli Sinema" olarak tanımladı. 1975-1990 yılları arasında TRT bünyesinde çalışmalarına devam eden Çakmaklı, kısa hikayelerden oluşturduğu 30-70 dakikalık televizyon filmleriyle tanındı.

Rasim Özdenören'in eserlerinden uyarladığı "Çok Sesli Bir Ölüm" ve "Çözülme" filmleri, Prag'daki televizyon filmi yarışmasında ödül aldı. Daha önce Muhsin Ertuğrul'un sahneye uyarladığı Necip Fazıl'ın "Bir Adam Yaratmak" eserini televizyon dizisi olarak izleyicilere sundu. "Kuruluş: Osmancık" adlı mini dizisi, Türk sinemasında büyük yankı uyandırdı.

Osmanlı tarihine odaklanan bu yapımıyla TRT tarafından yapılan filmler içinde dikkati çeken Çakmaklı'nın, 1987'de Tarık Buğra'nın romanından uyarladığı dizi, Yeşilçam'dan ünlü isimlerle birlikte ilgiyle izlendi. 1989'da çektiği "Minyeli Abdullah" filmiyle 500 binden fazla seyirciye ulaşarak dönemin en çok izlenen yapımlarından biri oldu.

Türk sinemasına kattığı değerli çalışmaları nedeniyle Çakmaklı, 10 Temmuz 2008'de TBMM tarafından Devlet Üstün Hizmet Madalyası ile onurlandırıldı ve aynı yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından sinemadaki 50 yıllık katkılarına Emek Ödülü verildi.

Baypas ve kalp kapakçığı ameliyatının ardından yoğun bakıma alınan Çakmaklı, 23 Ağustos 2009'da hayata gözlerini yumdu ve Zincirlikuyu Mezarlığı'nda defnedildi.